जनखोजी सम्पादकीय
नेपालको संविधान निर्माण गर्ने समयका संविधान सभाका सभाध्यक्ष देशले गुमाएको छ । कम्युनिष्ट आन्दोलनमा पाका, शालिन र सबैलाई मिलाउन माहिर नेताका रुपमा लिइने सुवासचन्द्र नेम्वाङ हृदयघातका कारण सोमबार राती १ः३० वजे त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा उपचारको क्रममा निधन भएको हो ।
उनीबारे जानकारी लिन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल, पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, सभामुख देवराज घिमिरे, राष्ट्रिय सभा अध्यक्ष गणेश तिमिल्सिना लगायत पार्टीनेता अस्पताल पुगेका थिए ।
को हुन नेम्वाङ ?
वि.स. २००९ सालमा माता अपिन्द्रकुमारी र पिता रामबहादुर नेम्वाङको सुपुत्रका रूपमा जन्मिएका नेम्वाङ नेपालको राजनीतिक र संवैधानिक क्षेत्रकै सुपरिचित व्यक्तित्व थिए ।
उनले प्रतिनिधिसभा र अन्तरिम व्यवस्थापिकाको सभामुख तथा पहिलो र दोस्रो संविधानसभा अध्यक्ष, नेकपा एमालेको उपाध्यक्ष र संसदीय दलको उपनेताको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए । इलाम नगरपालिका– ७ सुन्तलाबारी स्थायी ठेगाना रहेका नेम्वाङ पछिल्लो समय बालुवाटारस्थित निजी निवासमा बस्दै आएका थिए । प्राध्यापन, वकालत र राजनीतिलाई पनि उनले सँगसँगै अघि बढाएका थिए ।
२०२८ सालमा इलाम क्याम्पसको स्ववियु सभापतिमा निर्वाचित भएको नेम्वाङ, २०३३ सालमा राजकाज मुद्धामा जेल परेपछि औपचारिक रुपमा मालेमा संगठित भएका थिए । नेम्वाङ २०३५ देखि २०४२ सालसम्म नेपाल ल क्याम्पसमा प्रध्यापन, २०४८ मा राष्टिय सभा सदस्य, इलाम २ बाट त्यस यताका सबै निर्वाचनमा निर्वाचित, २०५६ मा सार्वजनिक लेखासमिति सभापति, २०६३ देखि २०७० सम्म सभामुख, २०७८ मा एमाले उपाध्यक्ष निर्वाचित र २०७९ देखि एमाले संसदीय दलका नेता रहेका थिए ।
शालिनताका पर्यायवाची थिए नेम्वाङ
सबैलाई मिलाएर लैजान सक्ने समन्वयकारी क्षमताले समकालीन नेपाली राजनीतिका पत्याइएका अभिभावकजस्तै थिए । संसद् सञ्चालनका क्रममा तत्काल आएका चुनौतीलाई सहज रूपमा अघि बढाउन खप्पिस नेम्वाङ प्रतिवाद गर्ने नेता तथा सांसदलाई व्यंग्यात्मक र मीठो शैलीमा जवाफ दिएर सभालाई रोचक बनाउँथे । ०५६, ०६४, ०७०, ०७४ र ०७९ को चुनावमा इलाम निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ बाट विजयी नेम्वाङले नेपालको संसदीय लोकतान्त्रिक अभ्यासमा आफूलाई परिपक्व राजनीतिज्ञको रूपमा प्रमाणित गराउन सफल भए ।
पार्टीभित्र कतिपय मुद्दामा फरक विचार र धारणा राख्दै आएका नेम्वाङले पछिल्लोपटक दलले गर्दै आएको संसद् अवरोधप्रति असहमति जनाउँदै अभिव्यक्ति दिएका थिए । दलहरूबीच वेलाबखत घटनाविशेषका कारण देखिने तिक्ततालाई निरन्तर वार्ता र संवादबाट सहमतिमा पुग्न सकिने धारणा राखेका नेम्वाङले सबैसँग भेटघाट र वार्ता छलफलका लागि सहज थिए ।
उनका पिता स्व.रामबहादुर न्यायाधीश थिए भने छोरा सुहाङ नेम्वाङ पनि कानुन व्यवसायी नै हुन् । कानुनसहित दुई विषयमा स्नातक नेम्वाङ लामो समय प्राध्यापन पेसामा रहेकाले पार्टी प्रशिक्षणमा पनि अब्बल नै थिए । उनका श्रीमती, दुई छोरा र दुई छोरी छन् ।
नेम्वाङसंग एक गुनासो
कम्युनिष्ट आन्दोलनमा नेतृत्वको आलोचना खुलेर गरेको त पाइदैन तर आफु कानुनको जानकार हुँदाहुँदै पनि केही भूमिका खेल्न नसकेको प्रति नेम्वाङसंग एक जिज्ञासा रहिरह्यो । संविधानसभाबाट संविधान जारी गर्ने क्रममा उनले खेलेको भूमिका निकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ । तर उनका सहकर्मी केपी शर्मा ओलीले पटक पटक असंवैधानिक कदम चाल्दा नेम्वाङ खुल्न किन सकेनन् भन्ने प्रश्न नेपाली जनमा रही रहेको छ । मुलुकका ऐन र कानुनप्रति धेरै जानकार नेम्वाङले यसको जवाफ नदिइ अस्ताए । नेम्वाङको निधनले देशलाई अपुरणीय क्षति पुगेको छ ।